انواع پلاجیاریزم

شرکت  iThenticate در کوششی در جهت شفاف سازی اشکال مختلف پلاجیاریزم و علمی (پلاجیاریزم) ، در مطالعه ای، از چند صد محقق در 50 کشور مختلف خواسته است تا نظرات و تجارب خود درباره ی اشکال مختلف پلاجیاریزم و مسائل مربوط به ارجاع منابع را عنوان کنند. گزارش تدوین شده بر پایه ی پاسخ های این محققان، 10 نوع پلاجیاریزم را بر اساس درجه ی اهمیت و شیوع شان فهرست کرده و سپس مثال ها و روش های جلوگیری از هر یک را ذکر نموده است.

مفتخریم که برای اولین بار این گزارش به زبان فارسی توسط تیم مترجمین گروه خانه پژوهش آماده استفاده شما پژوهشگران می شود.


تکثیر غیرمجاز (Replication)

تکثیر غیرمجاز وقتی رخ میدهد که محقق اثر خود را  توسط چند ناشر مختلف به چاپ میرساند. این موضوع یک تخلف اخلاقی است، چرا که محقق ادعا می کند که اثرش جدید است درحالی که در واقع قبلاً آنرا در جای دیگری منتشر کرده است. اکثر ژورنال ها مطالب را به شرط انحصار چاپ میکنند، چرا که انتشار مجدد مطالب دیگر نشریات می تواند برای آنها مشکلات بسیاری اعم از متهم شدن به نقض قوانین کپی رایت و قوانین صنفی به همراه داشته باشد. تکرار غیرمجاز می تواند به طور تصادفی هم اتفاق بیافتد، مثلاً زمانی که یک محقق کار خود را همزمان به چند ژورنال ارسال میکند  تا شانس انتشار اثرش را افزایش دهد، ولی دو یا چند ژورنال  مطلب را  قبول کرده و آن را  قبل از این که محقق بتواند چاپ اثر را لغو کند منتشر می کنند.

مثال

یک محقق اثر خود را به پنج ژورنال مختلف واقع در چند کشور متفاوت ارسال میکند. یکی از ژورنال ها به او اطلاع میدهد که اثرش را چاپ خواهد کرد، ولی  محقق سهواً یا عمداً در اطلاع دادن به چهار ژورنال دیگر تعلل میکند، در نتیجه اثرش در دو یا چند ژورنال  منتشر میشود.

روش های جلوگیری

در حالت ایده آل، محقق باید در هر زمان اثرش را فقط به یک نشریه ارسال کند واگر موفق به نشر در آن نشد آنگاه آنرا به یک نشریه دیگر ارسال کند. اگر این کار عملی نبود و او اثرش را به چند ناشر ارسال کرد، هر لحظه که یکی از ژورنال ها به او اطلاع بدهد که اثرش را چاپ خواهد کرد  محقق باید بلافاصله ژورنال های دیگر را مطلع کند. همچنین اثری که یک بار در جایی منتشر شده، نباید برای انتشار مجدد به ژورنال دیگری ارسال شود.


تخلف در ارایه ی لیست مولفین اثر (Misleading Attribution)

این مسئله هنگامی رخ میدهد که لیست مولفین شامل اسامی همه ی نویسندگان یا بازتاب دهنده ی نقش آنان در مجموع کار نباشد. در این نوع تخلف یک یا چند نفر از کسانی که سهم قابل توجهی در بوجود آمدن اثر داشته اند از لیست مولفین حذف میشوند، یا برعکس کسانی که هیچ نقشی در کار  ایفا نکرده اند به این لیست اضافه میشوند. آن دسته از دانشجویان تحصیلات تکمیلی که به استادان خود در نوشتن یک مقاله کمک قابل توجهی میکنند ولی بعداً از لیست مولفین حذف میشوند در حقیقت قربانی این نوع تخلف شده اند. مسئله تضاد بین منافع نویسندگان هم ممکن است به تغییر لیست مولفین بیانجامد. حذف یکی از نویسندگان واقعی از لیست مولفین او را از ارایه ی نظر بر روی فرمت نهایی اثر ، دریافت اعتبار علمی بحق برای کارش و از ذکر نامش در مقالاتی که بعداً به آن کار استناد میکنند محروم می کند. این نوع تخلف اخلاقی سزاوار بررسی های قانونی و دقیق توسط ژورنال هاست که متاسفانه اغلب نادیده گرفته میشود.

مثال

با وجود این که یک محقق سهم قابل توجهی در بوجود آمدن یک اثر داشته است، تیم محققان احساس میکنند که بودن نام  این محقق در  لیست مولفین با منافع انها در تضاد بوده  و ممکن است بعداً در چاپ اثر مشکل ایجاد کند بنابراین نام او را از لیست مولفین حذف میکنند.

روش های جلوگیری

محققان اغلب گروهی کار میکنند، ولی کار گروهی می تواند به این نوع تخلفات اخلاقی بیانجامد. اگر شما نیز با این نوع مسئله درگیر شدید و نتوانستید مسئله را با گفتگو حل و فصل کنید، مشکل را با  ناشر یا ژورنال در میان بگذارید. در طول پژوهش ، زمان و نوع یافته ها را دقیق ثبت کنید. اگر باز هم به مشکل برخوردید میتوانید مسئله را با کمیته های اخلاق که مسئول حل و فصل این نوع درگیری ها هستند در میان بگذارید. در موارد مهمتر بهتر است با یک مشاور حقوقی نیز مشورت کنید.


همکاری غیر اخلاقی (Unethical Collaboration)

همکاری غیر اخلاقی زمانی اتفاق می افتد که دو یا چند نفر که با هم همکاری  میکنند مرتکب تخلف اخلاقی میشوند. انتشار کاری که نتیجه ی همکاری چند نفر است  به نام یک نفر و بدون ذکر ماهیت گروهی کار و نام دیگر اعضای گروه، کاری غیر اخلاقی است. استفاده از کار و یا ایده های دیگران بدون دادن ارجاع به مطلب اصلی پلاجیاریزم است. همکاری غیر اخلاقی طیف گسترده ای از تخلفات اخلاقی شامل تقسیم بار کاری یا مراحل مطالعه، اعمال نفوذ ، کپی کردن ارقام و متن، دادن اعتبار علمی غیر واقعی به مطالب یکدیگر ، و یا سرقت ایده های اعضای تیم را شامل میشود. نوشتن مقاله به نام شخص دیگر در ازای دریافت پول (Ghostwriting) نیز در این دسته از تخلفات قرار میگیرد چرا که در حقیقت محصول کار چند نفر را به یک نفر خاص منتسب میکند.

مثال

یک پژوهشگر یک مطالعه را با همکاری دو محقق دیگر انجام میدهد ولی اثر نهایی را به عنوان کار خودش که به تنهایی انجام داده معرفی میکند و به حجم کار انجام شده توسط دیگر همکارانش اشاره ای نمیکند. یا محققی برای نگارش تمام مقاله خود به فردی پولی را پرداخت می کند و آن فرد تا تمام کار را از صفر تا 100 چاپ مقاله انجام می دهد درحالیکه اثری از اسم وی دیده نمی شود و نویسنده نیز هیچ کاری به جز پرداخت پول انجام نداده است.

روش های جلوگیری

همیشه به کمکهایی که از همکارانتان گرفته اید در یک قالب مناسب اشاره  کنید. سعی کنید مطالبتان تا جایی که ممکن است ماهیت اصیل داشته باشد. از کپی کردن متون، آمار ، ارقام ، تصاویر ،یا ایده های همکارانتان بدون اجازه آنها و بدون ارجاع مناسب خودداری کنید.


پلاجیاریزم واژه به واژه (کپی-پیست) (Verbatim Plagiarism)

پلاجیاریزم واژه به واژه یعنی کپی کردن کلمات محققان دیگر بدون ارجاع و استناد مناسب و یا استفاده از هرگونه علامت نقل قول. پلاجیاریزم واژه به واژه می تواند به دو شکل رخ دهد. در شکل اول، محقق ممکن است منبع مطلب را  ذکر کند ، ولی اشاره ای نکند که مطالب نقل قول مستقیم شده اند. در شکل دوم این نوع سرقت، سارق حتی منبع را نیز ذکر نمیکند و در حقیقت وانمود میکند که مطلب را خودش نوشته است. پلاجیاریزم واژه به واژه یکی از رایج ترین اشکال پلاجیاریزم است ولی تشخیص آن نیز به همان اندازه راحت بوده و پیامدهای بسیار جدی برای محقق به همراه دارد. تحقیقات و دیگر متونی که از هر زبان دیگری ترجمه شده اند نیز  باید به نویسنده اصلی ارجاع داده شوند.

مثال

محققی قسمتی از متنی که کار شخص دیگری است را در داخل کار خود کپی میکند بدون اینکه به  آن مطلب استناد کرده یا از علامت نقل قول استفاده کند.

روش های جلوگیری

همانطور که پیشتر در مورد پارافریزینگ بیان شد ، همیشه هر مطلبی  را که در کار خود استفاده کرده اید با دقت به منبع اصلی آن ارجاع دهید ، حتی زمانی که کار خود را به زبان دیگری  مینویسید (یا ترجمه میکنید). در مواردی که مطلب را واژه به واژه کپی میکنید ، به وضوح نشان دهید که متن یک نقل قول مستقیم است؛ برای این کار میتوانید از  علامت نقل قول (برای متون معمولی) یا از  blockquoting (برای متون تحت وب) استفاده کنید.


پلاجیاریزم کامل (Complete Plagiarism)

این نوع پلاجیاریزم وقتی رخ میدهد که شخصی یک مطالعه، مقاله و یا هر اثر فرد دیگری را با نام خود برای چاپ به ژورنال ارسال میکند. این نوع پلاجیاریزم که در حقیقت جدی ترین نوع آن نیز هست، نویسنده اصلی را از دریافت اعتبارعلمی، اجتماعی و مالی بحق برای کارش محروم کرده و به سارق اجازه می دهد تا بدون انجام هر گونه کاری از انتشار اثر اعتبار کسب کرده و یا حتی سود مالی ببرد.

مثال

شخصی اثر نوشته شده توسط محقق دیگری را به طور کامل کپی کرده و به نام خود منتشر میکند.

روش های جلوگیری

هرگز نام خود را بر روی کار شخص دیگری نگذارید. اولاً سعی کنید مطالعات و تحقیقاتتان ماهیت اصیل داشته باشند و ثانیاً از ذخایر واژگان خودتان برای نوشتن آنها استفاده کنید. اگر به هر حال کار شما درست همانند کار شخص دیگری است، میتوانید بخش هایی از مطلب را مثل آن منبع بنویسید، ولی یافته ها و نتایج کارتان را متفاوت و با استفاده از ذخایر واژگان  خودتان نوشته و سپس حتماً و به وضوح ایده ی کار را به منبع اصلی آن ارجاع دهید.

error: Content is protected !!