انواع پلاجیاریزم

شرکت  iThenticate در کوششی در جهت شفاف سازی اشکال مختلف سرقت ادبی علمی (پلاجیاریزم)، در مطالعه ای، از چند صد محقق در 50 کشور مختلف خواسته است تا نظرات و تجارب خود درباره ی اشکال مختلف پلاجیاریزم و مسائل مربوط به ارجاع منابع را عنوان کنند. گزارش تدوین شده بر پایه ی پاسخ های این محققان، 10 نوع پلاجیاریزم را بر اساس درجه ی اهمیت و شیوع شان فهرست کرده و سپس مثال ها و روش های جلوگیری از هر یک را ذکر نموده است.

مفتخریم ترجمه آماده شده این گزارش را به شما علاقه مندان تقدیم نماییم.

۱


یک.منبع ثانویه (Secondary Source)

این نوع پلاجیاریزم هنگامی رخ میدهد که یک محقق از یک منبع ثانویه، مثل یک مطالعه متا آنالیز استفاده  کرده، ولی فقط به منابع اولیه آورده شده در مطالعه متا آنالیز استناد می کند. در واقع در این نوع از پلاجیاریزم، نویسندگان به جای رفرنس دادن به یک مطالعه (کار انجام شده توسط نویسندگان منبع ثانویه)، به چندین مقاله که در منبع ثانویه استفاده شده رفرنس دهی می کنند، و به این ترتبی، در مقدار کار واقعی انجام شده بزرگنمایی صورت می گیرد.

مثال

در هنگام ارزیابی کارهای انجام شده در یک موضوع خاص، محقق به یک مقاله مروری درباره ی همان موضوع برخورد می کند و تفاسیر عنوان شده در آن مقاله را در مقاله خود بازنویسی میکند، ولی اصلا اشاره ای به مقاله مروری نمی کند و حتی آن را در لیست منابع ذکر نکرده و فقط به منابع اولیه استناد میکند.

روش های جلوگیری

هنگامی که از اطلاعات یک منبع ثانویه استفاده میکنید، هم آن منبع و هم منبع اولیه را (در صورت دسترسی به آن مقاله( در لیست منابع ذکر کنید.

۲۱


منبع نامعتبر (Invalid Source)

این نوع پلاجیاریزم هنگامی رخ میدهد که یک محقق به یک منبع اشتباه و یا منبعی که اصلا وجود خارجی ندارد استناد می کند. این مسئله گاهاً میتواند سهوی و نتیجه ی بی توجهی محقق باشد، ولی ممکن است که محقق این کار را عمداً در تلاش برای بلند کردن فهرست منابع و پنهان کردن ماهیت غیر اصولی پژوهش خود انجام داده باشد. در برخی موارد ممکن است محقق مطالب عنوان شده در یک منبع ضعیف را به جای مطالب یک منبع که ظاهر معتبری دارد جا بزند. همچنین قصور در ارجاع مطالب به منابع واقعیشان و یا استناد آن مطالب به منابع نامعتبر  نیز نقض ضوابط اخلاقی پژوهش است.

مثال

یک محقق میخواهد مطلبی را عنوان کند  ولی نمیتواند برای آن منبعی بیابد، پس یا یک منبع جعلی ایجاد میکند و یا  معنی و متن یک منبع واقعی را طوری تحریف میکند که مطلب مورد نظر او را برساند.

روش های جلوگیری

هنگامی که در حال تلاش برای نوشتن یک مقاله هستید، یادداشتهایی در مورد منابع مورد استفاده خود تهیه کرده و قبل از ارسال کار برای انتشار، آنها را دوباره با دقت بررسی کنید تا مطمئن شوید مطالب آورده شده در مقاله شما با رفرنس داده شده ار لحاظ محتوایی تطالبق دارد. از جعل یا تحریف منابع اکیداً خودداری کنید.

۳۱


استفاده ی مجدد یا کپی از خود (Duplication)

Duplication زمانی اتفاق می افتد که یک محقق از کارهای قبلی خود استفاده میکند ولی اصلاً و یا به وضوح به آنها اشاره و استناد نمیکند. اخلاقی یا غیر اخلاقی بودن این کار کمی مبهم است، و بیشتر به مشخصات مطلب تکرار شده بستگی دارد. یک مشکل اساسی زمانی بوجود می آید که قسمتهایی  از یک کار که یک ناشر حق کپی رایت انحصاری آن را دارد توسط یک ناشر دیگر دوباره چاپ میشود. معمولاً تاکید سردبیران به خودداری از Duplication در بخش "یافته های مقاله (Results)" پر رنگتر و در بخش "روش های انجام مطالعه (Methods)" کمرنگ تر است؛ در صورت شناسایی Duplication، سردبیران اغلب از محقق میخواهند که بخش مربوطه را بازنویسی نموده و ضوابط ارجاع و استناد را در کار اعمال کند.

مثال

یک محقق بخشی از متن کار منتشر شده قبلی خود را در یک کار جدید که توسط یک ناشر دیگر منتشر خواهد شد وارد میکند، ولی به کار قبلی خود استناد نمی کند.

روش های جلوگیری

وقتی از متن و عناصر کارهای قبلی خود استفاده می کنید ، به آنها نیز درست همانند منابع دیگر  استناد کنید. در مواردی که میخواهید کل روند یک روش (که قبلاً ابداع شده) را تکرار کنید ، بهتر است متن کپی شده از کار اصلی را به صورت یک پیوست و با ارجاع به آن کار اصلی ارائه نمایید.


پارافریزینگ (Paraphrasing)

از نگاه اخلاق پژوهش، پارافریزینگ زمانی پلاجیاریزم تلقی خواهد شد که فردی کلمات وعبارات نوشته شده توسط محقق دیگری را بدون ذکر منبع کپی کرده و آنها را طوری تغییر دهد که به نظر برسد که ایده و یا قسمتی  از تحقیقات خود او میباشد. پارافریزینگ ممکن است به صورت ارایه ی مطلب اصلی در قالب الفاظ دیگر و یا حتی بازنویسی کامل مطلب با حفظ ایده یا مفهوم اصلی باشد.

مثال

یک محقق از ایده ها و یا داده های یک پژوهشگر دیگر استفاده میکند ولی به جای ارجاع و استناد به مطلب اصلی، متون استفاده شده را بازنویسی میکند.

روش های جلوگیری

اطمینان حاصل کنید که همه ایده ها، داده ها و عناصری که از منابع خارجی منشاء گرفته اند به منابع اصلی متناظر ارجاع داده شده باشند. یک استراتژی موثر جهت رسیدن به این هدف این است که در خلال روند نوشتن کار یادداشتهایی حاوی نام منابع و شرح مختصری از آنها تهیه کنید. توجه داشته باشید که ارائه یک لیست بسیار بلند  از منابع به هر حال  بهتر از هر گونه قصور در زمینه ی رعایت ضوابط ارجاع و استناد است.


کپی پژوهش (Repetitive Research)

از نگاه اخلاق پژوهش، کپی پژوهش زمانی پلاجیاریزم تلقی می شود که داده ها ، متن ، یا روش یک مطالعه در یک مطالعه ی جدید بدون ارجاع و استناد مناسب به منبع اصلی تکرار شوند. این نوع پلاجیاریزم اغلب زمانی اتفاق می افتد که دو پژوهش روی یک موضوع نتایج مشابه یکدیگر دارند، اما پژوهشی که دیرتر انجام شده به دیگری اشاره ی درستی نمیکند. در بسیاری از مواقع پژوهشگران ترجیح میدهند  در کارهای خود از روشهای موفق که قبلاً به خوبی جواب داده اند استفاده کنند؛ در بسیاری از این کارها نتایج کار جدید دقیقاً معادل نتایج عنوان شده در منبع است و محقق نمیتواند آنها را به صورت دیگری توصیف نماید. در این موارد محقق باید به وضوح به منبع اصلی استناد کند تا از درگیر شدن با مسائل کپی رایت اجتناب کرده و به سرقت علمی متهم نشود.

مثال

یک محقق تصمیم می گیرد که یک پژوهش جدید مشابه پژوهش یک محقق دیگر انجام دهد.. بسیاری از نتایج این دو تحقیق با هم همپوشانی دارند، پس محقق پژوهش جدید بدون این که به پژوهش قبلی اشاره و استناد کند از مطالب  و داده ها ی آن استفاده میکند.

روش های جلوگیری

هنگامی که از روشهای ابداعی شخص دیگری استفاده میکنید، و همچنین هنگامی که نتایج تحقیقتان مشابه یک مطالعه دیگر است و شما نمی توانید آنها را طور دیگری بیان کنید حتماً  به این منابع اشاره و استناد کنید تا به پلاجیاریزم متهم نشوید.

error: Content is protected !!